سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، طی بخشنامه شماره ۲/۶۷۸۰۶ مورخ ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵، فهرست سهام قابل واگذاری موضوع جزء ۲ بند «ب» ماده ۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت را به دستگاه‌های اجرایی مشمول ابلاغ کرده است.

بررسی جدول پیوست این بخشنامه نشان می‌دهد که موضوع واگذاری تنها به یک صنعت یا چند هلدینگ محدود نیست و طیف گسترده‌ای از شرکت‌های پتروشیمی، معدنی، فولادی، سرمایه‌گذاری، بانکی، خودروسازی، سیمانی و روانکار را دربرمی‌گیرد.

مبنای محاسبه سهام مندرج در این فهرست، وضعیت پرتفوی شرکت‌های فرعی در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ است. به عبارت دیگر، این ارقام نشان می‌دهد هر شرکت فرعی چه تعداد سهم از شرکت اصلی خود را نگهداری می‌کند؛ سهامی که در چارچوب حکم قانونی، مشمول تعیین تکلیف و واگذاری شده‌اند.

شرکت‌های مرتبط با وزارت کار؛ از شستا و وصندوق تا پتروشیمی اصفهان

در بخش شرکت‌های مرتبط با مجموعه‌های سرمایه‌گذاری و بازنشستگی، نام شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی با نماد «شستا» در صدر فهرست قرار دارد.

بر اساس جدول ابلاغی، شرکت گروه مالی صبا تأمین تعداد ۸۴۴ میلیون و ۵۹۱ هزار و ۹۴۶ سهم و شرکت مشترک اندیشه صبا ۹۰ میلیون سهم «شستا» را در اختیار دارند. به این ترتیب، مجموع سهام تودلی شناسایی‌شده شستا در این دو شرکت به ۹۳۴ میلیون و ۵۹۱ هزار و ۹۴۶ سهم می‌رسد.

همچنین شرکت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری با نماد «وصندوق» از طریق شرکت خدمات‌گستر صبا انرژی، دارای ۵۰ میلیون و ۵۰۱ هزار سهم تودلی است که در فهرست واگذاری قرار گرفته است.

در بخش پتروشیمی نیز نام پتروشیمی اصفهان با نماد «شصفها» دیده می‌شود. طبق جدول، شرکت تجارت آذین نقش جهان تعداد ۱۰ میلیون و ۸۷۴ هزار و ۴۴۳ سهم پتروشیمی اصفهان را در اختیار دارد که مشمول واگذاری اعلام شده است.

گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید؛ بیش از ۶۵۸ میلیون سهم تودلی

گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید با نماد «وامید» نیز در فهرست ابلاغی وزارت اقتصاد قرار دارد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، شرکت سرمایه‌گذاری سپه تعداد ۶۲۹ میلیون و ۱۸۴ هزار و ۷۳۳ سهم و شرکت مشترک گنجینه مهر تعداد ۲۹ میلیون و ۴۷۱ هزار و ۲۷۸ سهم «وامید» را نگهداری می‌کنند.

مجموع سهام تودلی گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید در این دو شرکت به ۶۵۸ میلیون و ۶۵۶ هزار و ۱۱ سهم می‌رسد.

هلدینگ خلیج فارس؛ سه شرکت زیرمجموعه در فهرست واگذاری

در بخش صنعت پتروشیمی، شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس با نماد «فارس» یکی از مهم‌ترین شرکت‌های اصلی مشمول بخشنامه است.

مطابق جدول وزارت اقتصاد، سه شرکت پتروشیمی بندر امام، سرمایه‌گذاری حامیم صنایع تکمیلی پتروشیمی خلیج فارس و گروه مالی پیشگامان سرمایه خلیج فارس، سهام شرکت مادر را در پرتفوی خود دارند.

پتروشیمی بندر امام مالک ۶۷۶ میلیون و ۸۶۷ هزار و ۹۸۶ سهم «فارس» است. سرمایه‌گذاری حامیم نیز ۸۲ میلیون و ۹۰۰ هزار سهم و گروه مالی پیشگامان سرمایه خلیج فارس سه میلیارد و ۹۹۹ میلیون و ۹۹۹ هزار و ۹۵۴ سهم از شرکت مادر را در اختیار دارند.

مجموع سهام تودلی شناسایی‌شده هلدینگ خلیج فارس در این سه شرکت به چهار میلیارد و ۷۵۹ میلیون و ۷۶۷ هزار و ۹۴۰ سهم می‌رسد.

با توجه به اهمیت ترکیب سهامداری و حق رأی در مجامع هلدینگ خلیج فارس، نحوه اجرای این تکلیف و سرنوشت سهام یادشده می‌تواند از منظر ساختار مالکیت و حاکمیت شرکتی مورد توجه سهامداران قرار گیرد.

پتروشیمی مارون؛ سهام شرکت مادر در اختیار دو شرکت فرعی

شرکت پتروشیمی مارون با نماد «مارون» نیز از دیگر شرکت‌های پتروشیمی مشمول فهرست است.

بر اساس جدول، شرکت افق سپهر مارون تعداد ۶۳ میلیون و ۵۹۰ هزار و ۶۰ سهم و شرکت تینا تدبیر مارون تعداد ۵۹ میلیون و ۲۲۹ هزار و ۱۳۴ سهم پتروشیمی مارون را در اختیار دارند.

مجموع سهام تودلی مارون در این دو شرکت، ۱۲۲ میلیون و ۸۱۹ هزار و ۱۹۴ سهم است.

توسعه معادن و فلزات؛ بیش از ۵.۳ میلیارد سهم در پرتفوی دو شرکت

شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات با نماد «ومعادن» نیز در فهرست واگذاری سهام تودلی قرار گرفته است.

شرکت سرمایه‌گذاری پرتو تابان معادن و فلزات تعداد پنج میلیارد و ۳۰۲ میلیون و ۹۹۷ هزار و ۷۵۸ سهم «ومعادن» را نگهداری می‌کند.

همچنین کارخانجات تولیدی شهید قندی، ۱۲ میلیون و ۴۱۵ هزار و ۹۹۸ سهم از این شرکت را در اختیار دارد.

بر این اساس، مجموع سهام تودلی شناسایی‌شده «ومعادن» به پنج میلیارد و ۳۱۵ میلیون و ۴۱۳ هزار و ۷۵۶ سهم می‌رسد.

گل‌گهر؛ سه شرکت زیرمجموعه در فهرست واگذاری

شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر با نماد «کگل» نیز از جمله شرکت‌هایی است که سهام آن در پرتفوی چند شرکت فرعی قرار دارد.

شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر تعداد ۴۹ میلیون و ۵۲۸ هزار و ۱۵۹ سهم، شرکت سرمایه‌گذاری و توسعه گل‌گهر یک میلیارد و ۷۳ میلیون و ۸۰۷ هزار و ۷۳۲ سهم و شرکت گهر انرژی سیرجان یک میلیارد و ۲۹۰ میلیون و ۲۲۴ هزار و ۲۱۱ سهم «کگل» را در اختیار دارند.

مجموع این سه ردیف به دو میلیارد و ۴۱۳ میلیون و ۵۶۰ هزار و ۱۰۲ سهم می‌رسد.

نفت بهران؛ سهام شرکت مادر در اختیار بازرگانی بهران

در صنعت روانکار، نام شرکت نفت بهران با نماد «شبهرن» نیز در فهرست وزارت اقتصاد دیده می‌شود.

مطابق جدول، شرکت بازرگانی بهران تعداد ۲۶ میلیون و ۴۸۵ هزار و ۳۴۰ سهم نفت بهران را در پرتفوی خود نگهداری می‌کند که مشمول واگذاری اعلام شده است.

سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمی؛ سهام «وپترو» در اختیار هامون کیش

شرکت سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمی با نماد «وپترو» نیز در این فهرست قرار دارد.

طبق اطلاعات ابلاغی، شرکت سرمایه‌گذاری هامون کیش تعداد ۵۰۰ هزار سهم «وپترو» را در اختیار دارد که باید در چارچوب ضوابط مقرر تعیین تکلیف شود.

پترول؛ سهام شرکت اصلی در پرتفوی پتروشیمی ممسنی

گروه سرمایه‌گذاری و توسعه صنایع تکمیلی پتروشیمی خلیج فارس با نماد «پترول» نیز در جدول سهام تودلی مشمول واگذاری دیده می‌شود.

بر اساس این فهرست، شرکت پتروشیمی ممسنی تعداد یک میلیون و ۳۰۲ هزار و ۵۹۹ سهم «پترول» را در اختیار دارد.

این ردیف مربوط به سهام شرکت اصلی «پترول» در پرتفوی پتروشیمی ممسنی است و نباید با میزان مالکیت پترول در پتروشیمی ممسنی اشتباه گرفته شود.

سیمان کرمان و سیمان تهران؛ سه شرکت فرعی مشمول واگذاری

در صنعت سیمان، دو شرکت سیمان کرمان و سیمان تهران در فهرست وزارت اقتصاد قرار دارند.

شرکت سیمان ممتازان کرمان تعداد ۷۰۰ هزار سهم شرکت سیمان کرمان با نماد «سکرما» را در اختیار دارد.

در شرکت سیمان تهران با نماد «ستران» نیز، سیمان هگمتان مالک ۹ میلیون و ۷۲۷ هزار و ۲۲۴ سهم و شرکت پریفاب مالک ۴۰۷ هزار و ۳۱۹ سهم شرکت اصلی است.

در مجموع، ۱۰ میلیون و ۱۳۴ هزار و ۵۴۳ سهم سیمان تهران در پرتفوی این دو شرکت شناسایی شده است.

ملی صنایع مس ایران؛ بیش از ۳۱.۷ میلیارد سهم در اختیار کیمیا مس ایرانیان

شرکت ملی صنایع مس ایران با نماد «فملی» از نظر تعداد سهام مندرج در جدول، یکی از موارد قابل توجه این فهرست است.

شرکت سرمایه‌گذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان تعداد ۳۱ میلیارد و ۷۵۴ میلیون و ۷۷۶ هزار و ۱۴۷ سهم «فملی» را در اختیار دارد.

همچنین شرکت مهندسی و ساخت فرآوری صنایع غیرآهنی مفرغ‌ساز دارای ۱۹ میلیون و ۱۸۱ هزار و ۳۹۵ سهم از شرکت ملی صنایع مس ایران است.

مجموع سهام تودلی شناسایی‌شده «فملی» در این دو شرکت به ۳۱ میلیارد و ۷۷۳ میلیون و ۹۵۷ هزار و ۵۴۲ سهم می‌رسد.

فولاد خوزستان؛ گروه توسعه فراگیر در فهرست واگذاری

در صنعت فولاد، شرکت فولاد خوزستان با نماد «فخوز» نیز در فهرست ابلاغی قرار گرفته است.

مطابق جدول، شرکت گروه توسعه فراگیر فولاد خوزستان تعداد ۲۹ میلیون و ۶۵۷ هزار و ۸۹۴ سهم شرکت فولاد خوزستان را در اختیار دارد که مشمول حکم واگذاری سهام تودلی شده است.

سرمایه‌گذاری صنایع شیمیایی ایران؛ سهام «شیران» در اختیار شرکت بازرگانی و خدمات بندری

شرکت سرمایه‌گذاری صنایع شیمیایی ایران با نماد «شیران» نیز در فهرست شرکت‌های اصلی قرار دارد.

طبق اطلاعات جدول، شرکت بازرگانی و خدمات بندری ایران تعداد ۱۱ هزار و ۷۵۰ سهم «شیران» را نگهداری می‌کند که در فهرست سهام قابل واگذاری وزارت اقتصاد درج شده است.

تکلیف قانون برنامه هفتم چیست؟

جزء ۲ بند «ب» ماده ۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت، وزارت امور اقتصادی و دارایی را مکلف کرده است با هدف جلوگیری از شکل‌گیری ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، ذی‌نفعان واحد شرکت‌های اصلی را مشخص و سهام قابل واگذاری را تعیین کند.

در این چارچوب، شرکت‌های مشمول باید سهام شرکت اصلی را که در اختیار شرکت‌های فرعی و وابسته قرار دارد، با رعایت سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و قانون اجرای آن واگذار کنند.

نکته مهم آن است که درج نام شرکت‌ها در این فهرست به معنای انجام معامله یا انتقال قطعی سهام نیست. همچنین این بخشنامه به‌خودی‌خود حکمی درباره فروش مالکیت شرکت‌های فرعی صادر نمی‌کند؛ بلکه موضوع آن سهام شرکت‌های اصلی موجود در پرتفوی این شرکت‌هاست.

اجرای این حکم، علاوه بر کاهش مالکیت‌های چرخه‌ای، می‌تواند ترکیب سهامداری و میزان نفوذ اشخاص حقوقی در مجامع شرکت‌های بزرگ بورسی را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که به‌ویژه در هلدینگ‌های پتروشیمی، معدنی و سرمایه‌گذاری از اهمیت بالایی برخوردار است.